کشف راز های زمین شناسی؛ چرا قشم پایتخت ژئوتوریسم خاورمیانه است؟
شگفتی های قشم کلکسیونی از پدیده های کم نظیر زمین شناسی در بزرگ ترین جزیره خلیج فارس هستند که در قالب اولین ژئوپارک جهانی خاورمیانه در یونسکو ثبت شده اند. از ستون های فرسایشی دره ستارگان و تندیس های تنگه چاهکوه تا طلای سبز جنگل های حرا، هر ژئوسایت قشم داستانی میلیون ساله دارد. مسافرانی که می خواهند سفری بی دغدغه و خاطره انگیز را به سوی این جزیره جادویی آغاز کنند، با بررسی مجموعه پکیج های تور قشم در سامانه تورنگار به گشت های هدایت شده و اقامتگاه ها و هتل های معتبر دسترسی می یابند.
جزیره قشم با مساحتی نزدیک به ۱,۴۹۱ کیلومتر مربع، وسعتی نزدیک به دو و نیم برابر کشور بحرین و بیش از ده برابر جزیره کیش دارد. همین گستردگی جغرافیایی باعث شده تا تنوع شگفت انگیزی از تندیس های ماسه سنگی، غار های نمکی، تنگه های باریک رسوبی و زیستگاه های دریایی بکر در گوشه و کنار آن پدید آید. برای گردشگرانی که قصد سفر از پایتخت را دارند، تهیه برنامه از مبدا اختصاصی تور قشم از تهران فرصتی است تا با ترانسفر رایگان فرودگاهی، به دور از دغدغه های هماهنگی ترابری محلی، بیشترین زمان مفید را به کشف این گنجینه طبیعی اختصاص دهند.
جدول جامع راهنمای بازدید از عجایب هفتگانه قشم
برای برنامه ریزی دقیق روزانه در جزیره، جدول زیر مهم ترین اطلاعات فنی، فاصله از مرکز شهر قشم و زمان طلایی بازدید از هر جاذبه را به صورت خلاصه نشان می دهد:
| نام پدیده طبیعی | فاصله از شهر قشم | نوع پدیده زمین شناسی | بهترین زمان روز برای بازدید | تجهیزات و ملزومات ضروری |
|---|---|---|---|---|
| دره ستارگان (استاره کفته) | ۲۲ کیلومتر (روستای برکه خلف) | فرسایش بادی و بارانی ماسه سنگ و مارن | ۱۵:۳۰ تا ۱۷:۳۰ (نور مایل غروب) | کفش پیاده روی سبک، کلاه لبه دار، آب آشامیدنی |
| تنگه چاهکوه | ۹۵ کیلومتر (روستای چاهوی شرقی) | شکستگی تاقدیسی و فرسایش حفره ای تافونی | ۸:۳۰ تا ۱۱:۳۰ صبح (تابش عمودی نور) | کفش ترکینگ آج دار، کوله پشتی کوچک، بطری آب |
| جنگل های دریایی حرا | ۶۰ کیلومتر (اسکله های سهیلی و طبل) | اکوسیستم مانگرو با ریشه های نمک زدا | ساعات مد کامل آب (هماهنگی با جذر و مد) | دوربین شکاری پرنده نگری، عینک آفتابی، جلیقه نجات |
| جزایر ناز (تومبولو) | ۲۵ کیلومتر (ساحل جنوبی) | فلات ساحلی جزر و مدی متصل شونده | زمان پس روی کامل آب دریا (ساعات جزر) | صندل ضدآب، کرم ضدآفتاب، کیف مدارک ضد رطوبت |
| غار نمکدان | ۱۰۵ کیلومتر (جنوب غربی جزیره) | گنبد نمکی با طولانی ترین دالان های جهان | ۱۰:۰۰ صبح تا ۱۴:۰۰ ظهر | چراغ قوه قوی (هدلامپ)، کفش کوهپیمایی، لباس اضافی |
| دلفین های جزیره هنگام | ۵۰ کیلومتر تا اسکله شیب دراز | زیستگاه دریایی دلفین های بینی بطری | ۷:۳۰ تا ۹:۳۰ صبح (آرامش امواج دریا) | دوربین عکاسی با زوم مناسب، ضد دریازدگی |
| دره تندیس ها و تنگه عالی محمد | ۷۵ کیلومتر (نزدیک روستای طبل) | هوازدگی تفریقی سنگ های رسوبی | ۱۴:۰۰ تا ۱۶:۳۰ عصر | عینک محافظ گرد و غبار، کفش پیاده روی |
۱. دره ستارگان؛ معماری رازآلود باد و باران در برکه خلف
در فاصله پنج کیلومتری ساحل جنوبی جزیره و در مجاورت روستای برکه خلف، یکی از شگفت انگیز ترین عارضه های فرسایشی فلات ایران پدیدار می شود. بومیان منطقه از دیرباز این دره را «استاره کفته» به معنای ستاره افتاده می نامیدند؛ زیرا بر این باور بودند که هزاران سال پیش شهاب سنگی عظیم با زمین برخورد کرده و تکه های سنگ و خاک را به آسمان پرتاب نموده است. این باور کهن اگرچه جنبه علمی ندارد، اما حال و هوای رازآلود این ژئوسایت را برای مسافران دوچندان می کند.
از منظر زمین شناسی، دیواره های دره ستارگان متعلق به دوره کواترنری و با قدمتی نزدیک به دو میلیون سال هستند. این سازه ها از ماسه سنگ سست، ماسه و سنگ های آهکی همراه با لایه های مارن تشکیل شده اند. باران های سیل آسای موسمی جنوب همراه با تندباد های ساحلی، لایه های نرم تر زیرین را شسته و ستون های سوزنی، مخروط های نوک تیز، طاق های قوسی و دالان های تودرتو خلق کرده اند. با وزش باد در میان این شکاف ها، صداهایی زوزه مانند تولید می شود که بومیان در گذشته آن را به حضور ارواح نسبت می دادند؛ اما در حقیقت این پدیده حاصل جریان دینامیک هوا درون شیار های باریک صخره ای است.
مسیر پیاده روی درون دره با سنگ فرش های طبیعی مشخص شده است. برای ثبت بهترین قاب های عکاسی، ساعات میانی عصرگاه را انتخاب کنید؛ چرا که تابش زاویه دار آفتاب سایه روشن های عمیقی روی تندیس ها می اندازد. همچنین روستای برکه خلف که ورودی دره است، تمیز ترین روستای جزیره قشم شناخته می شود و می توانید ظریف ترین صنایع دستی گلابتون دوزی و سوزن دوزی جنوب را مستقیماً از بانوان هنرمند محلی خریداری کنید.
گردشگرانی که مایلند به این جاذبه های بخش شرقی و جنوبی دسترسی سریع داشته باشند، می توانند اقامت در هتل ساحل طلایی قشم را انتخاب کنند که در فاصله بسیار کوتاهی از برکه خلف و غار خربس قرار گرفته و ساحل اختصاصی برای شنا دارد.
۲. تنگه چاهکوه؛ هبوط در اعماق شکاف های مقدس تاقدیس
در منتهی الیه شمال غربی جزیره و در دل تاقدیس های روستای چاهوی شرقی، گذرگاهی شگفت انگیز به نام تنگه چاهکوه قرار دارد که هر بیننده ای را در بدو ورود مبهوت ابعاد غول آسای خود می کند. عمق این دره صخره ای به بیش از ۱۰۰ متر می رسد و دیواره های عمودی آن گویی آسمان را در بر گرفته اند.
چاهکوه در اثر شکستگی های یک تاقدیس بزرگ و عبور آب های سطحی ناشی از باران های موسمی شکل گرفته است. ویژگی برجسته این دیواره ها، وجود حفرات کروی و بیضی شکل متعددی است که در اصطلاح زمین شناسی به آن ها «تافونی» (Tafoni) گفته می شود. جریان باد، نمک متبلور شده و قطرات باران سنگ ها را تراشیده اند و طرح هایی شبیه به اسفنج های عظیم دریایی به وجود آورده اند.
دلیل نامگذاری این پدیده به «چاهکوه»، هوشمندی کم نظیر بومیان کهن جنوب در مهار آب شیرین است. در کف این دره سنگی، باران های فصلی روانه می شدند؛ به همین جهت اهالی روستای چاهو در بستر دره اقدام به حفر چاه های استوانه ای و کانال های باریک سنگی نمودند تا آب شیرین جاری را ذخیره کنند. امروزه نیز می توانید آب گوارای خنک را در این چاه های باستانی تماشا کنید و پیرمرد باصفای بومی با دلو های چرمی تشنگی بازدید کننده ها را برطرف می سازد.
در ابتدای ورود به تنگه، مسیر بسیار عریض و راحت است؛ اما هر چه به سمت جنوب پیشروی کنید، دیواره ها به هم نزدیک تر می شوند تا جایی که عرض گذرگاه به کمتر از نیم متر می رسد و برای عبور باید از میان صخره ها به پهلو حرکت کنید. کفش های مناسب کوهپیمایی با کف عاج دار برای عبور از سطوح صیقلی چاهکوه کاملاً حیاتی است.
۳. جنگل های حرا؛ طلای سبز شناور بر پهنه تنگه خوران
یکی از نادر ترین زیست بوم های گیاهی جهان در فاصله ۶۰ کیلومتری غرب شهر قشم و در میانه آب های تنگه خوران گسترده شده است. جنگل های حرا یا اکوسیستم مانگرو مساحتی بیش از ۲۰۰ کیلومتر مربع را پوشش می دهند و درختانی با شاخ و برگ سبز درخشان دارند که ریشه هایشان درون آب شور دریا لنگر انداخته است.
درخت حرا (Avicennia marina) که نام علمی آن به افتخار دانشمند بزرگ ایرانی، ابن سینا، نامگذاری شده، کارخانه ای زیستی و معجزه گر است. پوست و آوند های این درخت خاصیت نمک زدایی دارند؛ آب شور دریا را جذب کرده و با تصفیه درونی، نمک مازاد را به صورت لایه های سفید روی برگ ها پس می زنند و آب شیرین را به بافت گیاهی می رسانند. دانه های حرا نیز روی شاخه مادر جوانه می زنند و پس از تبدیل شدن به نهال های نوپا در آب سقوط می کنند تا در خاک گل آلود ساحلی ریشه بدوانند.
بازدید از جنگل حرا کاملاً وابسته به چرخه منظم جزر و مد دریای جنوب است. هنگام مد دریا، آب تا تاج درختان بالا می آید و جنگل به جزیره ای غوطه ور تبدیل می شود؛ اما در زمان جزر، آب پس روی کرده و ریشه های چوبی تنومند درختان که مانند چنگال های زمینی از لجن زار بیرون زده اند پدیدار می گردند. قایق های موتوری بومی مستقر در اسکله های روستای سهیلی و روستای طبل، مسافران را در آبراهه های پیچ در پیچ حرا به گردش می برند.
این منطقه همچنین پناهگاهی امن برای بیش از ۱۵۰ گونه پرنده مهاجر از جمله فلامینگو ها، اگرت های سفید، حواصیل خاکستری، پلیکان های پاخاکستری و لک لک ها است. سکوت مطلق آبراهه ها و صدای بال زدن پرندگان در میان شاخه های سبز، آرامشی بی مانند به همراه دارد.
۴. جزایر ناز؛ راهپیمایی روی آب های فیروزه ای در ساعات جزر
در ساحل جنوب شرقی جزیره قشم، دو صخره جزیره ای مرتفع به وسعت سه هکتار قرار دارند که به «جزایر ناز» یا در گویش محلی «دو جزیره دو کرده» شهرت یافته اند. این صخره ها ساحل شنی ندارند و دیواره های سنگی عمودی به ارتفاع ۵ تا ۱۰ متر آن ها را احاطه کرده اند.
شگفتی ناز در پدیده ژئومورفولوژی «تومبولو» (Tombolo) یا باریکه خشکی ساحلی نهفته است. در بیشتر ساعات شبانه روز، آب خلیج فارس این دو جزیره را از خشکی اصلی جدا می کند؛ اما هنگامی که زمان جزر کامل فرا می رسد، آب دریا تا فاصله یک کیلومتر عقب نشینی می کند و نواری از خشکی شنی و صخره ای سر از آب بیرون می آورد. در این زمان طلایی که حدود ۳ تا ۴ ساعت طول می کشد، مسافران می توانند با پای پیاده و حتی با خودرو از ساحل به سمت صخره های ناز حرکت کنند.
ایستادن بر فراز صخره های جزیره ناز چشم اندازی خیره کننده از تنگه هرمز، جزیره لارک و حرکت کشتی های اقیانوس پیما پیش چشم شما می گذارد. علاوه بر پیاده روی و تماشای مرجان ها و شقایق های دریایی، ساحل جزایر ناز به قطب تفریحات هوایی و ساحلی جزیره نظیر پاراگلایدر، پاراموتور، کایت برد، آفرود سواری و شترسواری تبدیل شده است.
تماس با ما در پیام رسان ها